ABD 27 yıllık pitbull yasağını kaldırdı

P - ABD'nin Maryland eyaletinde pitbull cinsi köpekler için yürürlükte olan yasak kaldırıldı. Yaklaşık 27 yıldır yürürlükte olan pitbull tipi köpeklere yönelik yasak, ABD’nin Maryland eyaletinde alınan kararla sona erdi. Karar, Prince George’s County’de kabul edilen yeni düzenleme kapsamında yürürlüğe girdi ve uygulama Ocak 2026 itibarıyla resmen hayata geçti.

1990’lı yıllardan bu yana yürürlükte olan düzenleme, pitbull tipi köpekleri davranışlarına bakılmaksızın otomatik olarak “tehlikeli” kabul ediyor, bu hayvanların barındırılmasını, sahiplenilmesini ya da kamusal alanda varlığını fiilen imkansız hale getiriyordu.

Kabul edilen yeni düzenlemeyle ırk temelli yasak tamamen kaldırıldı. İlçede hayvan kontrol sistemi, köpeğin cinsi yerine bireysel davranışına ve sahip sorumluluğuna odaklanan bir yapıya dönüştürüldü. Buna paralel olarak tüm köpekler için tasma zorunluluğu sıkılaştırıldı. Yalnızca belirlenmiş alanlarda serbest dolaşıma izin verildi. Gerçek anlamda tehlike oluşturan davranışlara yönelik yaptırımlar ise artırıldı. Tekrarlanan ihlallerde para cezaları kademeli olarak yükseltilirken sorumluluk doğrudan hayvan sahiplerine yöneltildi.

Pilot program başlatıldı

Yeni düzenleme kapsamında ayrıca yıllardır yasak nedeniyle sistem dışında kalan pitbull tipi köpeklerin ilk kez sahiplenilmesine veya geçici koruyucu ailelere verilmesine imkan tanıyan bir pilot program başlatıldı. Bu süreçte izin başvurusu, ücret, eğitim programı, mikroçip ve kısırlaştırma gibi koşullar zorunlu tutuldu.

Yetkililerin paylaştığı veriler, yasağın fiilen etkili olmadığını da ortaya koydu. Yasak yürürlükteyken bile ilçede on binlerce pitbull tipi köpeğin yaşadığı, buna rağmen uygulamanın her yıl milyonlarca dolarlık kamu kaynağı gerektirdiği belirtildi. Yeni sistemle hem hayvan refahının hem kamusal güvenliğin daha etkin biçimde sağlanması hedefleniyor.

ABD’de daha önce de benzer adımlar atıldı

Prince George’s County’de alınan karar, ABD’de son yıllarda güçlenen daha geniş bir eğilimin parçası olarak değerlendiriliyor. Irk temelli yasakların kamu güvenliğini artırmadığına yönelik bilimsel çalışmalar ve saha verileri, birçok şehir ve bölgede benzer düzenlemelerin kaldırılmasının önünü açtı:

• Denver’da yaklaşık 30 yıl süren pitbull yasağı, 2020’de yapılan halk oylamasıyla kaldırıldı ve 2021’de yürürlüğe girdi.

• Aurora, 2005’ten bu yana uyguladığı yasağı 2024 sonunda iptal ederek 2025 itibarıyla davranış temelli sisteme geçti.

• Miami-Dade County, 2023’te eyalet düzeyinde yapılan düzenlemeyle pitbull yasağını sona erdirdi.

• Springfield’da ise pitbull yasağı 2018 yılında halk oylamasıyla reddedildi.

Bu örneklerde ortak yaklaşım, köpeğin ırkı yerine bireysel risk değerlendirmesi ve sahip yükümlülüklerini esas alan bir hayvan kontrol modeline geçilmesi oldu.

Türkiye’de ise yön tersine döndü

ABD’de ırk temelli yasaklardan geri adım atılırken Türkiye’de süreç ters yönde ilerledi. 2021 yılında Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan değişiklik, belirli köpek ırklarını “tehlike arz eden hayvanlar” başlığı altında tanımladı. Bu yasal çerçeveye dayanılarak yıllar içinde uygulamalar sertleştirildi.

American Pitbull Terrier, American Bully, Dogo Argentino, Fila Brasileiro, Japanese Tosa ve American Staffordshire Terrier gibi ırkların üretimi, satışı ve sahiplendirilmesi yasaklandı. Mevcut sahiplerin hayvanlarını kısırlaştırması, aşılatması ve mikroçiple kayıt altına alması zorunlu kılındı. Bu koşulları yerine getirmeyenler için idari para cezaları öngörüldü.

Uygulamanın sahadaki etkisi ise farklı oldu. Çok sayıda hayvan sahibi, ceza riski nedeniyle köpeklerini sokağa terk etti. Toplanan hayvanlar belediye barınaklarına alındı ancak yasaklı ırkların sahiplendirilmesine izin verilmedi. Böylece bu köpekler fiilen ömür boyu barınakta kalacak bir statüye sokuldu. Barınak kapasitesinin yetersiz olduğu birçok kentte bu durum, hayvan refahı açısından ciddi tartışmaları beraberinde getirdi.

İki farklı yaklaşım, iki farklı tablo

ABD’de son yıllarda izlenen politika, ırk temelli yasakların terk edilmesi ve hayvan davranışıyla sahip sorumluluğunu merkeze alan bir modele geçilmesi yönünde şekilleniyor. Prince George’s County kararı, bu yaklaşımın en güncel örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Türkiye’de ise 2021’deki yasal çerçeveye dayanarak 2025’te sertleştirilen uygulamalar, yasaklı ırkları barınaklara hapseden ve sahiplendirme dışı bırakan bir tablo ortaya koyuyor. Aynı başlık altında tartışılan köpek politikaları, iki ülkede birbirine zıt yönlerde ilerleyen sonuçlar doğuruyor.