Boğaların özgürlük yolu: Kanlı arenalardan yaşam alanlarına

P - Boğa güreşleri, Latin Amerika ve İber Yarımadası’nda uzun yıllar boyunca kültürel bir gelenek ve eğlence biçimi olarak kabul edilse de boğaların çoğu zaman dövüş sonunda öldürülmesi ya da ağır şekilde yaralanması nedeniyle giderek artan eleştirilerin odağında yer alıyor. Hayvan hakları örgütlerine göre, dünya genelinde her yıl yaklaşık 180 bin boğa, boğa güreşleri sırasında hayatını kaybediyor. Bu tablo, son yıllarda birçok ülkede ve şehirde yasal düzenlemeleri hızlandıran temel gerekçelerden biri olarak öne çıkıyor.

Meksika’da bu alandaki en dikkat çekici adımlardan biri Michoacán eyaletinde atıldı. Mart ayı sonunda alınan kararla Michoacán, boğa güreşlerini tüm biçimleriyle yasaklayan altıncı Meksika eyaleti oldu. Yetkililer, kararın toplumsal değerlerdeki değişimi ve hayvan refahına yönelik artan duyarlılığı yansıttığını vurguluyor. Daha önce Guerrero, Sonora, Coahuila ve Quintana Roo eyaletlerinde de boğa güreşleri yasayla tamamen yasaklanmıştı. Sinaloa’da ise açık bir tam yasak maddesi bulunmamakla birlikte, hayvan refahı mevzuatı ve yerel yönetim kararları nedeniyle boğa güreşleri fiilen yapılamıyor.

Başkent Mexico City ise daha farklı bir geçiş modeli benimsedi. Mart ayında şehir meclisinde yapılan oylamada, boğaların öldürüldüğü ya da yaralandığı geleneksel boğa güreşleri yasaklandı. 61 meclis üyesinin kabul, yalnızca bir üyenin ret oyu verdiği düzenleme kapsamında kentte artık yalnızca boğanın zarar görmediği “şiddetsiz” gösterilere izin verilecek; ayrıca etkinlik süreleri de sınırlandırılacak. Hayvan hakları savunucuları bu adımı önemli bir eşik olarak görse de, boğanın arenaya çıkarılmasının başlı başına bir stres ve acı kaynağı olduğunu vurgulayarak tam yasak çağrılarını sürdürüyor.

Diğer ülkelerde durum

Meksika’daki bu gelişmeler, boğa güreşlerine yönelik küresel yaklaşımın da değiştiğini gösteriyor. Kolombiya, Mayıs 2024’te kabul edilen yasayla boğa güreşlerini tamamen yasaklama kararı aldı; ancak sektörde çalışanlar ve yetiştiriciler için tanınan geçiş süreci nedeniyle uygulama 2027 yılında tümüyle yürürlüğe girecek. Hayvan hakları örgütleri Kolombiya’yı, tam yasakla birlikte sosyal dönüşümü de planlayan örnek ülkeler arasında gösteriyor.

Avrupa’da ise tablo daha parçalı. İspanya’da boğa güreşi halen yasal ve “kültürel miras” statüsünde kabul edilirken, Katalonya ve Kanarya Adaları gibi bazı bölgelerde uygulama ya yasaklandı ya da fiilen sona erdi. Portekiz’de boğanın arenada öldürülmesi yasak olsa da hayvan hakları örgütleri ölümle sonuçlanmayan gösterilerin de hayvan refahı açısından kabul edilemez olduğunu savunuyor.

Sivil toplum kuruluşlarına göre, boğa güreşlerine yönelik bu düzenlemeler kültürel gerekçelerle sürdürülen uygulamaların giderek daha fazla sorgulandığını ortaya koyuyor. Yasakların açık ve bağlayıcı olduğu bölgelerde dönüşüm hızlanırken, kısmi düzenlemelerin uygulandığı yerlerde tartışma sürüyor. Hayvan hakları savunucuları ise boğa güreşlerinin, biçimi ne olursa olsun uzun vadede tamamen ortadan kaldırılması gerektiğini söylüyor.