Dünyanın En Yalnız Orkası: Kiska

P - 1979’da İzlanda açıklarında, yaklaşık üç yaşında bir dişi orka yakalandı. Adı Kiska’ydı. Henüz küçük yaşta ailesinden ve sürüsünden koparıldı. Alışık olduğu seslerden ve Kuzey Atlantik’in serin sularından uzaklaştırıldı.

İlk olarak İzlanda’daki bir yunus parkına götürüldü. Burada aynı dönemde yakalanan ve daha sonra Özgür Willy olarak tanınacak ve sonradan serbest bırakılacak Keiko da bulunuyordu. Kiska, kısa süre sonra Niagara Şelaleleri yakınlarındaki Marineland of Canada tesisine transfer edildi. Ontario’daki Marineland’in Kiska için ayırdığı tank yaklaşık 40 metre × 20 metre genişliğinde ve 9 metre derinliğindeydi.

Kiska, daha sonra Niagara Şelaleleri yakınlarındaki Marineland of Canada tesisine transfer edildi. Burada bir süre diğer orkalarla tutulmuş ve gösterilere çıkarılmıştı.

Kiska’nın 5 yavrusu oldu ama…

1992 ile 2004 yılları arasında Kiska beş yavru doğurdu. 1992’de isimsiz bir yavru, 1994’te Kanuck, 1996’da Nova, 1998’de Hudson ve 2004’te Athena. Ne yazık ki hiçbir yavru yetişkinliğe ulaşamadı; en uzun yaşayanı altı yıl hayatta kaldı. 2006 yılında Marineland’a getirilen erkek orka Ikaika kısa süre Kiska’nın yanında kaldı. Ancak 2011’de başka bir tesise gönderildi ve Kiska tamamen yalnız kaldı.

2006 yılında Marineland’a getirilen erkek orka Ikaika kısa süre Kiska’nın yanında kaldı. Ancak 2011’de başka bir tesise gönderildi ve Kiska tamamen yalnız kaldı. Buna rağmen Kiska, Marineland Canada’daki Friendship Cove adlı havuzda diğer canlılardan tamamen ayrı tutuluyordu. Bu havuz, beluga balinaları (beluga podu) ve diğer deniz memelileri için tasarlanmıştı. Kaynaklarda, Kiska’nın neden ayrı tutulduğuna dair resmi bir açıklama bulunmuyor.

Kiska havuzda çoğunlukla hareketsiz kalıyor, yavaş daireler çiziyor ve zaman zaman kafasını beton duvarlara vuruyordu. 2021 yılında eski Marineland eğitmeni Phil Demers tarafından paylaşılan videolar, Kiska’nın kafasını defalarca beton duvara vurduğunu gösterdi. Kamuoyunda büyük tepkilere yol açtı.

Aktivistler, bu davranışı kendine zarar verme ve psikolojisinin ciddi şekilde bozulduğuna dair uyarı olarak nitelendirdi. Kiska’nın bu davranışı, esaretin ve yalnızlığın bir yansıması olarak kamuoyunda geniş yankı buldu ve tartışmaların odağı haline geldi.

Kapsam dışında kaldı 

2019’da Kanada Parlamentosu, deniz memelilerini esaret altında tutmayı yasaklayan Bill S‑203’u kabul etti. Ancak yasa geriye dönük uygulanmadığı için Kiska kapsam dışında kaldı. 2020’de Balina Koruma Alanı Projesi, Kiska için bir sahil sığınağı kurmayı planladı. Fakat bürokratik engeller nedeniyle proje hayata geçirilemedi.

Aynı yıl Ontario yetkilileri, parkın su sisteminde sorunlar tespit etti ve Kiska’nın havuzunun da aralarında bulunduğu beluga, yunus ve deniz aslanı havuzlarının onarılması için emir verdi. Marineland önce itiraz etti, sonra geri çekti. 2020’den itibaren Ontario yetkilileri parkı 160 kez denetledi; denetim raporlarının detayları kamuoyuna açıklanmadı.

Tahminen 47 yaşında, 2023 Mart’ında Kiska bakteriyel enfeksiyon nedeniyle hayatını kaybetti. Marineland, sağlık durumunun son zamanlarda yoğun müdahalelere rağmen kötüleştiğini açıkladı. Ontario yetkilileri yapılan nekropsiye katıldı. Ancak Marineland’in sahibi Marie Holer yorum yapmayı reddetti.

Kiska, Kanada’daki son esir orka olarak yıllarca süren yalnızlığı, kayıpları ve sosyal izolasyonu ile akıllarda kaldı.