İmparator Penguen için kırmızı alarm

P - Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) 9 Nisan 2026 tarihli güncellemesiyle imparator penguen, Kırmızı Liste’de “tehdide yakın” kategorisinden “nesli tehlikede” sınıfına yükseldi. Bu değişiklik, Antarktika’daki deniz buzunun giderek daha kırılgan hale gelmesi ve iklim krizinin türün yaşam döngüsünü doğrudan tehdit etmeye başlamasıyla ilişkilendirildi.

Değerlendirmeye göre bugün dünya genelindeki imparator penguen nüfusunun yaklaşık 595 bin yetişkin birey olduğu tahmin ediliyor ve bu nüfusun 2080’lere gelindiğinde yarıya inmesi bekleniyor.

Uydu verileri, 2009-2018 döneminde popülasyonda yaklaşık yüzde 10’luk bir düşüş yaşandığını ve bunun 20 binden fazla yetişkin penguene karşılık geldiğini gösteriyor. Uzmanlar, bu tabloyu Antarktika’daki çevresel dönüşümün en görünür sonuçlarından biri olarak değerlendiriyor.

Yuvayı buz taşıyor

İmparator penguenler için deniz buzu, yaşamın sürdüğü temel alanlardan biri. Tür, yavrularını büyütmek ve tüy değişimi dönemini geçirmek için kıyıya ya da sabit buz kütlelerine bağlı “hızlı buz” alanlarına ihtiyaç duyuyor. Ancak 2016’dan bu yana Antarktika’daki deniz buzu seviyeleri rekor düşük düzeylere inerken bu alanların erken çözülmesi koloniler üzerinde yıkıcı sonuçlar yaratıyor.

Buzun mevsiminden önce kırılması, henüz yüzmeye hazır olmayan yavruların denize düşmesine yol açıyor. Suya düşen yavruların bir bölümü boğulurken kurtulabilenler de su geçirmez tüyleri gelişmediği için donma riskiyle karşı karşıya kalıyor. Bilim insanları, bu nedenle deniz buzundaki değişimi yalnızca habitat kaybı olarak değil, doğrudan ölüm riski yaratan bir kırılma olarak ele alıyor.

Çöken buzullar tehlikeyi büyüttü

Bellingshausen Denizi’ndeki bilinen beş üreme alanının dördü 2022’de çöktü ve binlerce yavru kaybedildi. Weddell Denizi’nde de 2016’da benzer bir çöküş yaşandı. Bu örnekler, deniz buzundaki kırılmanın penguenlerin üreme başarısını ne kadar hızlı aşındırabildiğini gösterdi.

Uzmanlara göre sahada görülen bu felaketleri nüfus değişimine bire bir çevirmek kolay olmasa da farklı iklim senaryolarıyla yapılan modellemeler aynı sonuca işaret ediyor. Sera gazı emisyonlarında sert ve hızlı bir düşüş sağlanmazsa imparator penguen popülasyonunun bu yüzyıl boyunca keskin biçimde gerilemesi bekleniyor. Bu nedenle tür, iklim krizinin kutuplardaki etkisini gösteren en güçlü göstergelerden biri olarak görülüyor.

Diğer türlerde de baskı artıyor

IUCN’nin aynı güncellemesinde yalnızca imparator penguene değil Antarktika ekosistemindeki diğer türlere ilişkin de uyarılar yer aldı. Antarktika kürklü foku, besin kaynaklarındaki daralma nedeniyle “nesli tehlikede” kategorisine yükseltildi. Türün nüfusunun 1999’daki 2,187 milyon seviyesinden 2025’te 944 bine indiği belirtildi. Bu düşüşte, ısınan okyanuslar ve küçülen deniz buzunun krili daha derin sulara itmesi, dolayısıyla fokların gıdaya erişimini zorlaştırması etkili oldu.

Güney deniz fili de kuş gribi kaynaklı kayıplar nedeniyle “hassas” kategoriye alındı. Özellikle bazı kolonilerde yeni doğan yavruların yüzde 90’ından fazlasının öldüğü, hastalığın yetişkin dişileri de ciddi biçimde etkilediği kaydedildi.