Milli parklarda alarm: Yaban hayatı tehdit altında, kaçak avcılığa yeşil ışık

P - Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda, “Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nin ilk 5 maddesi kabul edildi. Düzenleme, milli parklar ve diğer korunan alanlarda turizm yatırımlarının, altyapı projelerinin ve özel sektör faaliyetlerinin önünü açarken; yaban hayatının korunması ve kaçak avcılıkla mücadele başlıklarında ciddi endişeleri beraberinde getirdi.

Muhalefete göre teklif, koruma alanlarını yapılaşmaya açıyor, kaçak avcılığa yönelik yaptırımları zayıflatıyor ve Türkiye’nin biyolojik çeşitliliğini doğrudan tehdit ediyor.

Korunan alanlarda turizm yolu açılıyor

Kabul edilen maddelerle birlikte, milli park dışındaki korunan alanlar da milli parklarla aynı planlama rejimine alınıyor. Uzun devreli gelişme ve yönetim planları Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanacak ya da hazırlattırılacak.

Bu planlar çerçevesinde, milli parklar ve tabiat parklarında kamu yararı şartıyla özel kişilere ve şirketlere turistik tesis yapma izni verilebilecek. Tesisler için tanınacak intifa hakkı 49 yılla sınırlı olacak, “başarılı işletme” kriteri sağlandığında bu süre 99 yıla kadar uzatılabilecek. Süre sonunda tesislerin kamuya devredileceği belirtilse de muhalefet bu düzenlemeyi “doğanın uzun vadeli fiilen özelleştirilmesi” olarak nitelendiriyor.

Aynı düzenleme kapsamında milli parklar ve diğer korunan alanlarda yol, enerji nakil hattı, petrol ve doğal gaz boru hattı, su ve atık su altyapısı gibi projelere de izin verilebilecek.

Kaçak avcılıkta caydırıcılık zayıflıyor

Teklifin en sert eleştirilen başlıklarından biri ise kaçak avcılıkla mücadelede geri adım atıldığı yönündeki düzenlemeler oldu. Avcılık kurallarını ihlal eden, kaçak avlanan, zehir ve kapan kullanan kişilere yönelik avcılık belgesi iptali fiilen ortadan kalkıyor.

CHP Tekirdağ Milletvekili İlhami Özcan Aygun, Genel Kurul’daki konuşmasında, “Kaçak avcılık yapanlara yalnızca 2 yıllık yasak getiriliyor, ardından yeniden avlanmanın yolu açılıyor. Milli parklar kaçak avcıların insafına bırakılıyor” dedi.

Aygun, daha önce ikinci kez avcılık belgesi iptal edilen kişi sayısının 60 bin civarında olduğunu hatırlatarak bu düzenlemenin kaçak avcılığı caydırmak yerine teşvik edici bir etki yaratacağını söyledi. Muhalefete göre bu durum, nesli tehlike altındaki türler başta olmak üzere yaban hayatı üzerinde geri dönülmez tahribatlara yol açabilir.

Yaban hayatı ve ekosistem tehdit altında

Düzenleme yalnızca milli parkları değil tabiat parkları, tabiat anıtları, sulak alanlar ve yaban hayatı geliştirme sahalarını da doğrudan risk altına sokuyor. “Kamu yararı” gerekçesiyle ulaşım ve altyapı yatırımlarının önünün açılması, yaban hayvanlarının yaşam alanlarının parçalanması ve göç yollarının bozulması anlamına geliyor.

Eleştiriler, kaçak avcılığın artmasının yalnızca hayvan popülasyonlarını değil ekosistemin tamamını etkileyeceği yönünde. Yaban hayvanlarının azalmasının, tarımsal zararlılar üzerinde baskıyı kaldırarak bitkisel üretime zarar verebileceği de dile getirilen başlıklar arasında.

“Milli parklar ticarileştiriliyor”

Teklifin görüşmeleri sırasında muhalefet milletvekilleri, düzenlemenin koruma değil rant odaklı olduğunu savundu. CHP’li vekiller, milli parkların ve tabiatı koruma alanlarının Turizmi Teşvik Kanunu kapsamına alınmasını, doğal mirasın ticarileştirilmesi olarak değerlendirdi.

Teklif bu haliyle yasalaşırsa milli parklar ve korunan alanlar yaban hayatı için güvenli alan olmaktan çıkacak, kaçak avcılıkla mücadele zayıflayacak ve doğal alanlar uzun yıllar boyunca turizm ve yapılaşma baskısı altında kalacak.