Maymunlar üzerinde yapılan deneylerin sonu mu geliyor?

P - Bilim dünyasında ve kamuoyunda uzun yıllardır tartışılan hayvan deneyleri meselesi, ABD’de önemli bir dönüm noktasına ulaştı. Etik kaygılar ile bilimsel gereklilikler arasındaki denge uzun süredir sorgulanırken özellikle maymunlar üzerinde yürütülen araştırmalar hem insan sağlığına katkısı hem de hayvan refahı açısından yoğun eleştirilere konu oluyordu.

Yakın zamanda ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), maymunlar üzerinde yürütülen deneyleri sonlandıracağını açıkladı.

Buna göre karar, bulaşıcı hastalıklar ve aşı araştırmalarında onlarca yıldır kullanılan primat testlerinden aşamalı olarak çıkılmasını öngörüyor. CDC, bunun yerine insan biyolojisini daha yakından yansıttığı belirtilen bilgisayar modelleri, organ-on-a-chip teknolojileri ve hücre kültürü sistemlerine yatırım yapmayı planlıyor.

CDC’nin organ-on-a-chip teknolojileri ve hücre kültürü sistemlerine yatırım yapmayı planladığını açıklaması, hayvan deneyleri yerine insan biyolojisini laboratuvar ortamında taklit eden yöntemlere ağırlık verileceği anlamına geliyor.

Organ-on-a-chip teknolojileri, insan organlarının işleyişini küçük çipler üzerinde modelleyerek ilaçların, virüslerin ya da hastalıkların insan vücudundaki etkilerini daha gerçekçi biçimde incelemeyi amaçlıyor. Hücre kültürü sistemleri ise insan hücrelerinin laboratuvarda çoğaltılarak hastalık süreçlerinin ve tedavi yanıtlarının analiz edilmesini sağlıyor.

Yetkililer, bu yaklaşımın halk sağlığı araştırmalarını yavaşlatmayacağını, aksine daha hassas ve yenilikçi sonuçlar üreteceğini savunuyor.

Tarihi bir adım olabilir

Hayvan hakları açısından bu karar, tarihi bir adım olarak nitelendirilebilir. CDC’nin kendi tesislerinde yürütülen çalışmaların sona erdirilmesinin önemli olsa da ancak bunun ABD genelinde veya küresel ölçekte tüm maymun araştırmalarının bittiği anlamına gelmiyor.

Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) ve Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) gibi diğer kurumlarda bazı mauçalışmaları sürerken CDC’nin aldığı kararın uluslararası araştırma politikaları üzerinde emsal teşkil edip etmeyeceği ise zamanla netleşecek.

Türkiye’de hayvan deneyleri, uzun süredir süren etik tartışmaların odağında. Maymunlar üzerindeki bilimsel çalışmalar yasal olarak tamamen yasaklanmış değil. Türkiye'nin de benzer bir adım atmayacağı merak konusu...